Table of Contents
પરિચય
ઘણા લોકો મને પૂછે છે, “સાહેબ, હું તો દર મહિને EMI સમયસર ભરું છું, છતાં મારો CIBIL Score કેમ ઘટી ગયો?” આ સવાલ ખરેખર બહુ સામાન્ય છે, અને મોટાભાગના લોકોને એવું લાગે છે કે ફક્ત EMI સમયસર ભરવાથી જ Score હંમેશા સારો રહેશે. પણ હકીકતમાં CIBIL Score ઘણા બધા પરિબળો પર આધારિત હોય છે, અને EMI એ ફક્ત એક ભાગ છે.
જો તમારો Score પણ અચાનક ઘટી ગયો હોય અને તમને સમજાતું ન હોય કે કારણ શું છે, તો આ લેખ ખાસ તમારા માટે છે. અહીં આપણે સરળ ભાષામાં સમજીશું કે એવા કયા કારણો છે જેના લીધે સમયસર EMI ભરવા છતાં Score ઘટી શકે છે.
CIBIL Score એટલે શું?
CIBIL Score એક 3-અંકનો નંબર છે, જે 300 થી 900 ની વચ્ચે હોય છે. આ નંબર તમારી Credit History અને Repayment Behaviour ના આધારે TransUnion CIBIL નામની કંપની તૈયાર કરે છે. Bank અને NBFC આ Score જોઈને નક્કી કરે છે કે તમને લોન કે Credit Card આપવું કેટલું જોખમી છે. Score જેટલો વધારે, એટલો તમારો Profile Bank માટે વધુ ભરોસાપાત્ર ગણાય છે.
EMI સમયસર ભરવા છતાં Score કેમ ઘટે છે?
હવે મુખ્ય મુદ્દા પર આવીએ. નીચે એવા કારણો છે જે EMI Time પર ભરવા છતાં Score ને નીચે લાવી શકે છે.
Credit Utilization Ratio વધારે હોવો
જો તમારી પાસે Credit Card છે અને તમે તેની Limit નો મોટો ભાગ સતત વાપરો છો, તો Score પર અસર પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારી Card Limit 1 લાખ છે અને તમે દર મહિને 80-90 હજાર જેટલો ઉપયોગ કરો છો, તો Bill Time પર ભરવા છતાં Bank ને લાગે છે કે તમે Credit પર વધારે નિર્ભર છો. સામાન્ય રીતે Utilization 30% થી ઓછું રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
Credit Mix અને જૂના Account બંધ થવા
જો તમારી પાસે ફક્ત એક જ પ્રકારનું Loan અથવા Card છે, અથવા તમે કોઈ જૂનું Credit Card Account બંધ કરાવી દીધું, તો તેની અસર તમારી Credit History ની Length અને Mix પર પડે છે. જૂનું, સારી રીતે ચાલતું Account Score માટે ફાયદાકારક હોય છે, અને તેને બંધ કરવાથી ક્યારેક Score ઘટી શકે છે.
Guarantor અથવા Joint Account ની અસર
ઘણા લોકોને ખબર નથી હોતી કે જો તેમણે કોઈના Loan માટે Guarantor તરીકે Sign કર્યું હોય, અથવા કોઈ Joint Loan Account માં તેમનું નામ હોય, અને એ બીજી વ્યક્તિ Payment Miss કરે, તો તેની સીધી અસર તમારા પોતાના CIBIL Score પર પણ પડે છે — ભલે તમારો પોતાનો Loan Perfectly Regular હોય.
વારંવાર નવા Loan કે Card માટે Apply કરવું (Hard Inquiry)
જ્યારે તમે વારંવાર જુદી જુદી Bank માં Loan કે Credit Card માટે Apply કરો છો, ત્યારે દરેક Application સાથે Bank તમારો CIBIL Report Check કરે છે, જેને Hard Inquiry કહેવાય છે. ટૂંકા સમયગાળામાં ઘણી બધી Hard Inquiries થાય તો Bank ને લાગે છે કે તમને Credit ની તાત્કાલિક જરૂરિયાત છે, અને આ Score પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
Bank તરફથી Reporting Error
ક્યારેક Bank અથવા NBFC ના તરફથી Data CIBIL ને મોકલવામાં Technical Error થઈ જાય છે — જેમ કે તમારી EMI Time પર ભરાઈ ગઈ હોવા છતાં System માં “Late Payment” તરીકે Report થઈ જવું. આવા કિસ્સામાં તમારે Bank પાસે Statement માંગીને CIBIL પાસે Dispute Raise કરવો પડે છે.
Settlement અથવા Written-off Status
જો કોઈ જૂનું Loan Settle કરેલું હોય (Full Payment ને બદલે Bank સાથે ઓછી રકમમાં પતાવટ કરેલી હોય), તો તે Account પર “Settled” અથવા “Written-off” Status લાંબા સમય સુધી Report માં રહે છે, અને તે નવા Loan ની EMI Regular હોવા છતાં Overall Score ને નીચે ખેંચે છે.
મારો CSC Center નો અનુભવ
મારા Center પર લગભગ દર અઠવાડિયે એક-બે ગ્રાહક એવા આવે છે જે કહે છે કે “મારો Score કેમ ઘટ્યો, હું તો ક્યારેય Late નથી કર્યું.” જ્યારે અમે સાથે બેસીને તેમનો Report ધ્યાનથી જોઈએ છીએ, ત્યારે મોટાભાગે ખબર પડે છે કે કાં તો તેમનું Credit Card Utilization વધારે હતું, અથવા વર્ષો પહેલા કોઈ Loan માં તેઓ Guarantor હતા અને એ Loan Default થયો હતો — જેની તેમને ખબર જ ન હતી. એટલે મારી હંમેશા સલાહ રહે છે કે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક-બે વાર પોતાનો CIBIL Report જાતે Check કરી લેવો, જેથી આવી કોઈ છુપાયેલી બાબત વહેલા ધ્યાનમાં આવે.
Score સુધારવા માટે શું કરવું?
- Credit Card ની Limit ના 30% થી ઓછો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયત્ન કરો
- બિનજરૂરી રીતે વારંવાર નવા Loan કે Card માટે Apply ન કરો
- જૂના, સારી રીતે ચાલતા Account ને શક્ય હોય ત્યાં સુધી Active રાખો
- કોઈના Loan માટે Guarantor બનતા પહેલા સારી રીતે વિચારો
- Report માં કોઈ ભૂલ દેખાય તો તરત Bank અને CIBIL પાસે Dispute કરો
- Full EMI અને Card Bill સમયસર ભરવાનું ચાલુ રાખો
CIBIL Report કેવી રીતે Check કરવો?
તમે CIBIL ની Official Website (cibil.com) પરથી વર્ષમાં એક વાર Free Credit Report મેળવી શકો છો. તેમાં તમારા બધા Loan, Credit Card, Payment History અને Inquiry ની વિગત જોવા મળે છે. જો તમને Report Understand કરવામાં કે તેમાં કોઈ Error દેખાય તેમાં મદદ જોઈતી હોય, તો તમે અમારા જેવા Local CSC Center નો સંપર્ક કરીને પણ સમજ મેળવી શકો છો.
OTP અને Fraud થી સાવધાની
CIBIL Report Check કરતી વખતે કે Loan Apply કરતી વખતે તમારા Mobile પર OTP આવી શકે છે. આ OTP ફક્ત Authorised Verification Process માટે જ હોય છે. કૃપા કરીને ધ્યાન રાખો:
- કોઈ પણ અજાણી વ્યક્તિ સાથે OTP Share ન કરો
- Bank તરફથી આવતો OTP, UPI PIN, ATM PIN, CVV કે Internet Banking Password ક્યારેય કોઈને ન આપો
- જો કોઈ Call કરીને “CIBIL Score સુધારવા” ના નામે OTP માંગે, તો સાવધાન રહો — આ Fraud હોઈ શકે છે
- કોઈ પણ શંકા હોય તો સીધા સંબંધિત Bank અથવા Official CIBIL Website પરથી જ Verify કરો
મહત્વપૂર્ણ Disclaimer
Sumit CSC Center / Surat Loan Service એ Bank, NBFC કે CIBIL નથી, અને CIBIL Score સંબંધિત કોઈ Official Decision લેતું નથી. અમે ફક્ત ગ્રાહકોને Loan અંગે માર્ગદર્શન અને જરૂરી Bank/NBFC સાથે જોડાણમાં મદદ કરીએ છીએ. તમારો CIBIL Score કેટલો છે, તેમાં શું સુધારો જરૂરી છે, અને Loan Approval ને લગતો અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત Bank/NBFC તથા CIBIL ની Policy મુજબ જ થાય છે. અમે કોઈ Guaranteed Score Improvement કે Guaranteed Loan Approval નું વચન આપતા નથી.
FAQ – વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
1. શું ફક્ત EMI Time પર ભરવાથી Good CIBIL Score મળે છે?
EMI Time પર ભરવી એ સૌથી મહત્વનું પરિબળ છે, પણ એકલું પૂરતું નથી. Credit Utilization, Credit Mix, Inquiry જેવા બીજા પરિબળો પણ સાથે જોવાય છે.
2. CIBIL Score કેટલા દિવસમાં Update થાય છે?
સામાન્ય રીતે Bank/NBFC દર મહિને Data CIBIL ને Report કરે છે, એટલે Score Update થવામાં થોડા અઠવાડિયા લાગી શકે છે.
3. Credit Card ન વાપરવાથી Score સુધરે?
ના, બિલકુલ ન વાપરવાથી Credit History બનતી નથી. થોડો-થોડો ઉપયોગ કરી, સમયસર Bill ભરવો વધુ ફાયદાકારક રહે છે.
4. Guarantor બનવાથી મારો પોતાનો Score બગડી શકે?
હા, જો જે વ્યક્તિ માટે તમે Guarantor છો તે Payment Miss કરે, તો તેની અસર તમારા Score પર પણ પડી શકે છે.
5. Loan Settlement કરવાથી શું થાય?
Settlement પછી Account પર “Settled” Status Report થાય છે, જે ભવિષ્યમાં નવો Loan લેવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
6. Report માં ભૂલ દેખાય તો શું કરવું?
તમારે તરત સંબંધિત Bank પાસેથી Statement લઈને CIBIL ની Website પર Dispute Raise કરવો જોઈએ.
7. કેટલા સમયમાં Dispute Resolve થાય છે?
સામાન્ય રીતે આમાં થોડા અઠવાડિયા લાગી શકે છે, ચોક્કસ સમય Bank અને Case પર આધારિત હોય છે.
8. શું વારંવાર Free CIBIL Report Check કરવાથી Score ઘટે?
ના, તમે તમારો પોતાનો Report Check કરો તેને “Soft Inquiry” કહેવાય છે, જેની Score પર કોઈ નકારાત્મક અસર થતી નથી.
9. Bank Loan Apply કરે ત્યારે Score કેમ થોડો ઘટે?
દરેક Loan Application સાથે Bank “Hard Inquiry” કરે છે, જેની થોડી અસ્થાયી અસર Score પર પડી શકે છે.
10. Old Credit Card બંધ કરાવવું જોઈએ કે નહીં?
જો શક્ય હોય તો જૂનું, સારી રીતે ચાલતું Card Active રાખવું વધુ સારું ગણાય છે, કારણ કે તે તમારી Credit History ની Length વધારે છે.
11. Score કેટલો હોય તો Loan મળવાની શક્યતા સારી ગણાય?
સામાન્ય રીતે 750 થી ઉપરનો Score સારો ગણાય છે, પણ અંતિમ નિર્ણય દરેક Bank ની પોતાની Policy પર આધારિત હોય છે.
12. શું બધા Bank એક જ CIBIL Score જુએ છે?
Bank ઘણીવાર CIBIL ઉપરાંત Experian, Equifax જેવી બીજી Credit Bureau પણ Check કરી શકે છે.
13. Family Member ના Default ની અસર મારા Score પર થાય?
જો તમારું નામ સીધું Loan માં Borrower, Co-Borrower કે Guarantor તરીકે ન હોય, તો સામાન્ય રીતે સીધી અસર થતી નથી.
14. Score સુધારવામાં કેટલો સમય લાગે?
આ વ્યક્તિની Credit History અને લીધેલા પગલાં પર આધારિત છે, તેમાં સામાન્ય રીતે થોડા મહિનાઓ લાગી શકે છે.
15. શું Salary Account બદલવાથી CIBIL Score પર અસર થાય?
ના, Salary Account બદલવાની CIBIL Score સાથે સીધી કોઈ સંબંધ નથી.
નિષ્કર્ષ
CIBIL Score ફક્ત EMI Time પર ભરવા પૂરતો સીમિત નથી — તેમાં Credit Utilization, Credit Mix, Guarantor Status, Inquiry Pattern અને Reporting Accuracy જેવા ઘણા પરિબળો ભાગ ભજવે છે. જો તમારો Score અચાનક ઘટ્યો હોય, તો સૌથી પહેલા પોતાનો Report ધ્યાનથી Check કરો અને જરૂર પડે તો Bank અથવા વિશ્વાસપાત્ર Local Advisor સાથે વાત કરો.
જો તમને Loan Eligibility, CIBIL Score કે યોગ્ય Loan Option વિશે માર્ગદર્શન જોઈએ, તો તમે Sumit CSC Center / Surat Loan Service નો WhatsApp પર સંપર્ક કરી શકો છો.
લોન માટે નું બટનOfficial Source Reference: CIBIL Official Website – cibil.com